Friday, April 20, 2012

មេរៀនទី៧ រូបិយវត្ថុនិងហិរញ្ញប្បទាន

និយមន័យ​ច្បាប់​អន្ដរជាតិ
ច្បាប់អន្ដរជាតិ គឺ​ជា​ច្បាប់​ដែល​គ្រប់​គ្រងទំនាក់​ទំនង​ស្រប​ច្បាប់​រវាង​រដ្ឋ​និង​បុគ្គល​អន្តរជាតិ​ដ៏ទៃ​ទៀត។

និយមន័យ​រដ្ឋ​តាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ
តាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​រដ្ឋ​មួយ​ត្រូវ​មាន៖
·         ទឹក​ដី
·         ប្រជាជន
·         រដ្ឋាភិបាល
·         អធិបតេយ្យ​ភាព ឬ​សមត្ថភាព​ដើម្បី​មាន​ទំនាក់ទំនង​អន្តរជាតិ​ដោយ​ឯករាជ្យ

រដ្ឋនិង​រដ្ឋាភិបាល
រដ្ឋ​សំដៅ​លើ​ប្រទេស ឬ​រដ្ឋា​ភិបាល​នៃ​ប្រទេស​នោះ។

រដ្ឋ​និង​រដ្ឋាភិបាល​មិន​មែន​ជា​របស់​តែ​មួយ​ទេ។ រដ្ឋាភិបាល​គ្រាន់​តែ​ជា​តួអង្គ​ដែល​បំពេញ​មុខ​នាទី​ជួស​មុខ​ឲ្យរដ្ឋ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

ប្រជាជាតិ
ប្រជាជាតិ ឬ​ហៅ​ថា​ជាតិ​សំដៅ​លើ​ប្រទេស​មួយ​ជា​ពេសេស​គិត​ទោ​ដល់​ប្រជាជន​ចំនួន​ធំ​ដែល​កំពុង​រស់​នៅ​ក្នុង​ទី​តាំង​មួយ​មាន​រដ្ឋាភិបាល ភាសា​ ទំនៀម​ទម្លាប់​ប្រពៃណី ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ខ្លួន​ផ្ទាល់​។

រដ្ឋនិង​ប្រជាជាតិ
ប្រជាជាតិ​មួយ​អាច​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ជា​រដ្ឋ​ ទោះ​បី​ប្រជាជាតិ​នោះ​មិន​មែន​ជា​រដ្ឋ​ក៏ដោយ។

អង្គ​មួយ​ជា​រដ្ឋ ឬ​មិន​មែន​រដ្ឋ គឺ​ជា​ការ​និយាយ​អំពី​ទំនាក់​ទំនង​ស្រប​ច្បាប់​រវាង​រដ្ឋ​មួយ​ជាមួយ​រដ្ឋ​ដ៏ទៃ​ទៀត។ តាម​ការ​អនុវត្ត​កន្លង​មក ទំនាក់​ទំនង​អាច​កើត​មាន​បាន​អាស្រ័យ​លើ​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ភាព​ជា​រដ្ឋ​រវាង​គ្នា​នឹង​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។ នេះមាន​ន័យ​ថា រដ្ឋ​ខ្លះ​អាច​មិន​ទទួល​ស្គាល់ភាព​ជា​រដ្ឋនៃ “រដ្ឋ” ដ៏ទៃ​ទៀតបាន។ ជា​លទ្ធ​ផល​រដ្ឋ​ទាំង​នោះ​មិន​អាច​បង្កើត​ទំនាក់​ទំនង​ស្រប​ច្បាប់​ជាមួយ​គ្នា​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​រដ្ឋ​បាន​ឡើយ។

មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ
មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិជា​អ្វី?
មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ ហៅ​កាត់​ថា អាយ​អឹម​អែហ្វ (IMF) គឺ​ជា​អង្គ​ការ​មួយ​ដែល​មាន​សមាជិក ១៨៧​ប្រទេស​ធ្វើការ​ដើម្បី​រក្សារ​សហ​ប្រតិបត្តិការ​រូបិយវត្ថុ​ពិភព​លោក រៀប​ចំ​ស្ថេរភាព​ហិរញ្ញ​វត្ថុ សម្រប​សម្រួល​ពាណិជ្ជកម្ម​អន្តរជាតិ លើក​កម្ពស់​ភាព​មាន​ការ​ងារធ្វើ និង​និរន្តភាព​នៃ​ការ​លូត​លាស់​សេដ្ឋ​កិច្ច និង​កាត់​បន្ថយភាពក្រី​ក្រី​ដែល​មាន​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក។

ប្រវត្តិ​កំណើត​ស្ថាប័ន
ងង្គសន្និសីទ​ រយៈពេល​២២ថ្ងៃ (១ដល់​២២ កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៤៤) បាន​ព្រមព្រៀង​បង្កើត​ធនាគារ​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ការ​កសាង​ឡើង​វិញ និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ក្លាយ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ធនាគារ​ពីភពលោក កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ទូទៅ​លើ​ពន្ធ​គយ​ និង​មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ។

លទ្ធផល​នៃ​អង្គ​សន្និ​សីទ គឺ​ការ​បង្កើត​បាន “ការ​គ្រប់​គ្រង​អត្រា​ប្ដូរ​បា្រក់​តាម​ប្រព័ន្ធ​ប៊្រីតុន​វូដស៌ (Bretton Woods)” ដែល​បាន​អនុវត្ត​រហូត​ដល់​ដើម​ទសវត្ស​រ៌​ឆ្នាំ ១៩៧០។ ការ​គ្រប់​គ្រង​អត្រា​ប្ដូរ​បា្រក់​តាម​ប្រព័ន្ធ​ប្រ៊ីតុនវូដស៌ មាន​លក្ខណៈ​សម្គាល់​បួន​យ៉ាង​ដូច​ខាង​ក្រោម៖
1.    ការ​ប្ដូរ​ប្រាក់​តាម​របប​អត្រា​ចង​ភ្ជាប់មួយ​ប្រភេទ​ដែល​ជា​បន្សំ​រវាង​អត្រា​ប្ដូរ​ប្រាក់​សេរី​និង​អត្រា​ប្ដូរ​បា្រក់​ថេរមិន​អាច​ប្ដូរ​បាន
2.    មាន​ប្រព័នធានា​សម្រាប់​ការ​ផ្គត់​ផ្គង់​រូបិយវត្ថុ​បម្រុង​ដោយ​គ្រប់​គ្រាន់
3.    មាន​បម្រាម​ចំពោះ​ការ​រើសអើង​រូបិយវត្ថុ ឬ​និយតកម្ម​ក្នុង​ការ​ប្ដូរ​ប្រាក់​ដើម្បី​ចៀស​វាង​ប្រភេទ​សង្គ្រាម​សេដ្ឋកិច្ច​ដែល​បាន​កើត​មាន​ឡើង​ពី​ទសវត្សរ៌​ឆ្នាំ​១៩៣០
4.    គឺ​ជា​វេទិកា​សម្រាប់​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ​អំពី​បញ្ហារូបិយវត្ថុ

ក្រោយ​ពី​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​របៀ​គ្រប់​គ្រង​អត្រាប្ដូរ​បា្រក់​តាម​ប្រព័ន្ធ​ប្រ៊ីតុនវូដស៌ ដើម​ទសវត្សរ៌​ឆ្នាំ​៧០ មូល​និធិអន្តរជាតិ​ប្ដូរ​ទិស​ដៅ​ការ​ងារ​របស់​ខ្លួន ដោយ​ផ្ដោត​សំខាន់​លើ​ការ​ងារ​ទ្រទ្រង់​ហិរញ្ញវត្ថុ ដែល​ឧបត្ថម្ភ​ជា​ប្រាក់​កម្ចី​ដល់​បណ្ដា​ប្រទេស​សមាជិក​ដែល​មាន​បញ្ហា​ក្នុង​ការ​ទូទាត់​ថ្លៃ​ទំនិញ​ដោយ​ទិញ​ពី​បណ្ដា​ប្រទេស​នានា ដែល​នាំ​ទៅ​ដល់​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​ស្ថេរភាព​រូបិយវត្ថុ​និង​ផ្ដល់​ការ​ឧបត្ថម្ភ​សម្រាប់​ជញ្ជីង​ទូទាត់​ទៅ​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍ។

ភារកិច្ច​ចម្បង
ភារកិច្ច​ចម្បង​ និង​ជា​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​សំខាន់​បំផុត​របស់​អាយ​អឹម​អែហ្វ គឺ​ត្រូវ​ផ្ដល់​កម្ចី​ដល់​បណ្ដា​ប្រ​ទេស​ជា​សមាជិក​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ជួប​វិបត្តិ​អតុល្យភាព​ក្នុង​ការ​ចំណាយ។

រចនាសម្ព័ន្ធ​គ្រ​ប់​គ្រង​និង​ការ​ងារ​ប្រ​ចាំ​ថ្ងៃ​
រចនា​សម្ព័ន​គ្រប់​គ្រង​របស់​អាយ​អឹមអែហ្វ
1.    ក្រុមប្រឹក្សាអភិបាលៈ គឺ​ជា​អង្គភាព​ខ្ពស់​បំផុត​របស់​អាយ​អឹម​អែហ្វ​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​សេចក្ដី​សម្រេច។
2.    ក្រុម​ប្រឹក្សា​ប្រតិបត្តិៈ មាន​សមាជិក​២៤​រូប​ដែល​មាន​ភារៈមើល​ការ​ខុស​ត្រុវ​កិច្ច​ការ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​អាយអឹមអែហ្វ។
3.    នាយក​គ្រប់គ្រងៈ ជា​អ្នក​នាំ​មុខ​បុគ្គលិក​និង​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ប្រតិបត្តិ។

ការ​ងារ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​អាយ​អឹម​អែហ្វ
·         ឃ្លាំ​មើល​ស្ថានភាព​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស​ជា​សមាជិក ដើម្បី​ដាស់​តឿន​ឲ្យ​ស្វែង​រក​និង​ពង្រីក​ចំណេះដឹង​និង​បទពិសោធ និង​ដើម្បី​ផ្ដល់​ការ​ណែនាំ​ខាង​គោល​នយោបាយ
·         ផ្ដល់​ប្រាក​កម្ចី​ដល់​បណ្ដា​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​ការ​លំបាក ព្រម​ទាំង​ផ្ដល់​ជំនួយ​ផ្នែក​បច្ចេកទេស និង​ការ​បណ្ដុះ​បណ្ដាល​ដើម្បី​ជួយ​កែ​លម្អ​ការ​គ្រប់​គ្រង​សេដ្ឋកិច្ច
·         ធើ្វការ​ជាមួយ​អង្គការ​អន្តរជាតិ​នានា ដើម្បី​ជម្រុញ​ការ​រីក​លូត​លាស់ និង​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ ហើយ​ក៏មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​ក្រុម ឬ​អង្គការ​ដែល​ផ្ដល់​ដំបូន្មាន សង្គម​ស៊ីវិល និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ ដើម្បី​ការ​ផ្សារ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ផង​ដែរ

ជំនួយ​បច្ចេក​ទេស និង​ហិរញ្ញ​ប្បទាន
អង្គការ​អាយអឹម​អែហ្វ​កំពុង​ធ្វើ​ការ​ងារ​លើ​វិស័យ​នាំ​មុខ​សំខាន់ៗ​ជាច្រើន​ ដើម្បី​ជួយ​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​នឹង​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ពិភពលោក។

ជំនួយ​ផ្នែក​បច្ចេកទេស
ផ្ដល់​ដំបូន្មាន​ផ្នែក​គោលនយោបាយ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​និង​តំបន់​ទាំង​ឡាយ។

ហិរញ្ញ​ប្បទាន
·         ផ្ដល់កម្ចី​ដល់​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​ដែល​មាន​កង្វល់​ដោយ​បញ្ហា​ចំណាយ​អន្តរជាតិ ហើយ​មិន​អាច​រក​ថវិកា​ឲបាន​គ្រប់​គ្រាន់​តាម​លក្ខខណ្ឌ​ដែល​មាន
·         ជំនួយ​ផ្នែក​ថវិកា​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ដើម្បី​ជួយ​ប្រទេស​ទាំងនោះ​ឲរក្សា​បាន​នូវ​ស្ថេរភាព​ម៉ាក្រូ​សេដ្ឋកិច្ច​តាម​រយៈ​ការ​កសាង​ឡើ​ង​វិញ​នូវ​ទុន​បម្រុង​អន្ដរជាតិ ការរក្សា​លំនឹង​រូបិយប័ណ្ណ និង​ការ​ចំណាយ​ក្នុង​កា​រនាំ​ចូល
·         ផ្ដល់​កម្ចី​សម្បទាន​ដល់​ប្រទេស​ដែល​មាន​ចំណូល​ទាប ដើម្បី​ជួ​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​និ​ងកាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រី​ក្រ

Hari 7

Hari 6

Hari 5

Wednesday, April 11, 2012

ជំពូកទី២ ហិរញ្ញវត្ថុនិងធនាគារ

មេរៀនទី​៦ ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ



និយមន័យ
គោល​នយោបាន​រូបិយវត្ថុៈ គឺ​ជា​ឧបករណ៌​មួយ​ប្រភេទ​របស់​នយោបាយ​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច​ដែល​មាន​ស្លឹម​សារ​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​គ្រប់​គ្រង ការ​ផ្គត់​ផ្គង់​រូបិយវត្ថុ​ និង​ឥណទានគិត​ជា​ចំនួន​សរុប​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុ គឺ​សំដៅ​លើ​ការ​ព្យាយាម​រក្សា​លំនឹង​សេដ្ឋកិច្ច​ឲ្យ​មាន​ដំណើរ​ការ​ផលិតកម្ម​ពេញលេញ និង​គ្មាន​អតិផរណា។

រចនា​សម្ព័ន្ធ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ គឺ​ប្រព័ន្ធ​ដែល​គ្រប​ដណ្ដប់​លើ​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញវត្ថុ ក្នុង​នោះ​មាន​ធនាគារ​កណ្ដាល ធនាគារ​ពាណិជ្ជកម្ម ធនាគារ​អភិវឌ្ឍ ផ្សារ​ទុន និង​ស្ថាប័ន​ឧបករណ៌​ហិរញ្ញវត្ថុ​ផ្សេងៗទៀត។  វា​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ពីរបៀប​រៀប​ចំ​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ និង​គោល​នយោបាយ​និយ័តកម្ម​ដែល​ជា​តម្រូវ​ការ​ចំា​បាច់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច​ទាំងមូល​មាន​ដំណើរ​ការ​កាន់​តែ​ល្អប្រសើរ​ឡើង។

ដំណើរ​ការ​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ និង​ការ​ផ្ដល់​សេវាកម្ម​សំខាន់ៗ
ប្រទេស​ដែល​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ជឿន​លឿន​ភាគ​ច្រើន​ មាន​ប្រព័ន្ធ​ពីរ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ស្រប​គ្នា​សម្រាប់​កៀងគរ និង​បែង​ចែក​ធនធាន​សេដ្ឋកិច្ច គឺ​ប្រព័ន្ធ​សារពើពន្ធ និង​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ។
·         ប្រព័ន្ធ​សារពើពន្ធៈ មាន​តួនាទី​គ្រប់​គ្រង​ពន្ធដារ និង​ចំណាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល។ តាម​រយៈ​ប្រព័ន្ធ​សារពើពន្ធ​នេះ រដ្ឋាភិបាល​អាច​ប្រមូល​ពន្ធ​ពី​គ្រួសារ និង​សហគ្រាស​ផ្សេងៗ​ហើយ​ធ្វើ​ការ​ចំណាយ​មូលនិធិ​ដែល​ប្រមូល​បាន​នេះ​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ តាម​រយៈ​ការ​អនុវត្ត​គម្រោង​ផែនការ​ផ្សេងៗ​របស់​រដ្ឋ ដូច​ជាការ​សាង​សង់ ឬ​ជួស​ជុល​ផ្លូវ​ថ្នល់ និងស្ពាន​ជាដើម។
·         ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញ​វត្ថុៈ មាន​តួនាទី​កៀងគរ​ប្រាក់​បញ្ញើ​ដោយ​ស្ម័គ្រចិត្ត ហើយ​បែង​ចែក​ប្រាក់​បញ្ញើ​ទាំង​នោះ​ទៅ​ឲ្យ​សហគ្រាស ឬ​អង្គភាព​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​មាន​បំណង​វិនិយោគទុន។

សេវា​សំខាន់ៗ​ ៣យ៉ាង​របស់​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញ​វត្ថុគឺ ការ​រៀប​ចំ​មធ្យោ​បាយ​ទូទាត់ ការ​កៀង​គរ​ធនធាន និង​ការ​បែង​ចែក​ធនធាន។

ការរៀបចំមធ្យោបាយ​ទូទាត់
មធ្យោបាយ​ទូទាត់​ត្រូវ​តែមាន​លក្ខណៈ​ទំនើប នៅពេលពាណិជ្ជ​កម្ម​ក្នុង​ប្រទេស​មាន​ការរីក​កាន់តែ​ទូលាយ​ពីពាណិជ្ជកម្ម​ក្នុង​ស្រុក​ទៅ​កាន់​ពាណិជ្ជកម្ម​ក្នុង​តំបន់ ឬពី​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាតិ​ទៅកាន់​ពាណិជ្ជកម្ម​អន្តរជាតិ។

ការ​កៀង​គរ​មូល​និធិ
ការកៀគរ​មូលនិធិ គឺ​ការ​ប្រមូល​ប្រាក់​សន្សំ​ដោយ​ស្ម័គ្រចិត្ត​ក្រោម​រូប​ភាព​ជា​ទ្រព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​សម្រាប់​បង្កើត​ទុន​វិនិយោគ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​សាជីវកម្ម។

ទ្រព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​អាចជា​ធនធាន​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ក្រុមហ៊ុន​សាជីវកម្ម​ដែល​រក​បាន​តាម​រយៈ​ការ​ចេញ​លក់​មូលប័ត្រ​ទី​ផ្សារ​មាន​ដូច​ជា សន្លឹក​ហ៊ុន ប័ណ្ណ​បំណុល ប័ណ្ណ​រតនាគារ ប្រកាស​នីយប័ត្រ​បំណុល ប័ណ្ណ​ឥណទេយ្យ ឬ​គណនី​ឥណទេយ្យ​ជាដើម។

ភាព​ទាក់ទាញ​នៃ​ទ្រព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ
ទ្រព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​មាន​ភាព​ទាក់​ទាញ​តាម​រយៈការ​រំលេច​ឲ្យ​ឃើញ​ភាព​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់ ឬ​លទ្ធភាព​ប្រើ​ប្រាស់​និង​ទិន្នផល​ធៀប​រវាង​ទ្រ​ព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ ឬ​ទ្រព្យ​សកម្ម​ផ្សេងៗ​ទៀត​ជាមួយ​នឹង​កម្រិត​ហានិភ័យ​ក្នុ​ងការ​ថែរក្សា​ទ្រព្យ​ធន​ទាំង​នោះ។

ទិន្ន​ផល​ទ្រព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ
ទិន្ន​ផល​ទ្រព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ប្រែ​ប្រួល​ទៅ​តាម​ថ្លៃ។ ប្រសិន​បើ​ថ្លៃ​កើន​ឡើង​នោះ​បរិមាណ​ទំនិញ ឬ​សេវា​ដែល​អាច​ទិញ​បាន​ដោយ​ព្រព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​នឹង​ថយ​ចុះ។

អ្វី​ដែល​ជា​កង្វល់​របស់​ប្រជាជន​នោះគឺ ទិន្ន​ផល​ពិត និង​អត្រា​ការ​ប្រាក់​ពិត។ ទិន្ន​ផល​ពិត​ គឺ​ផល​ដករវាង​ទិន្ន​ផល​មាន​តែ​នាម​និង​បម្រែ​បម្រួល​ថ្លៃ។ អត្រាការ​ប្រាក់​ពិត គឺ​ផល​ដក​រវាង​អត្រាការប្រាក់​មាន​តែ​នាម និង​បម្រែបម្រួល​ថ្លៃ។ ដូចនេះ​ ក្នុង​ការ​ផ្ដល់​ទិន្នផល​ទ្រព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញវត្ថុ គេ​ត្រូវ​គិត​គូរ​ពី​បម្រែ​បម្រួល​ថ្លៃ​និង​កម្រិត​ឥទ្ធិពល​របស់​វា​ទៅ​លើ​តម្លៃ​ទ្រព្យ​ធនហិរញ្ញវត្ថុ។

កម្រិតហនិភ័យ
ជា​ទួទៅ កម្រិត​ហានិភ័យ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ទៅ​នឹង​ការ​កាន់​កាប់​ទ្រព្យ​សកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ។ នៅ​ក្នុង​ប្រ​ទេស​អភិវឌ្ឍ រូបិយប័ណ្ណ និង​ប្រាក់​បញ្ញើ​ក្នុង​ធនាគារ​ពាណិជ្ជកម្ម​នានា​ជាទ្រព្យ​ធន​ដែល​គ្មាន​ ឬ​មាន​ហានិភ័យ​ទាប។

ឥណទេយ្យ​ភាគ​ហ៊ុន​សហគ្រាសៈ គឺ​ជា​មូលប័ត្រ​ផ្ដល់​សិទ្ធិ​ដល់​ម្ចាស់​ភាគ​ហ៊ុន ឬអ្នក​កាន់​ប័ណ្ណ​បំណុល​ក្នុ​ងការ​ទារ​បំណុល​ដោយ​តម្រូវ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​សាជីវកម្ម​ទូទាត់​សង​ភាគលាភ​ដែល​ក្រុមហ៊ុន​ជំពាក់ ឬ​ការ​ប្រាក់​ ឬ​ប្រាក់​កម្ចី​ដែល​ដល់​កំណត់​សង។

ឥណទេយ្យ​ហិរញ្ញវត្ថុៈ គឺ​ជា​បំណុល​ ឬ​កាតព្វកិច្ច​ដែល​សាជីវកម្ម​ត្រូវ​ទូទាត់​ភាគ​លាភ ដល់​ម្ចាស់​ភាគ​ហ៊ុន និង​ទូទាត់​ការ​ប្រាក់​ព្រមទាំង​ប្រាក់​ដើម​នៃ​បំណុល​ដែល​ត្រូវ​ដល់​ពេល​កំណត់​សង​ដល់​អ្ន​កាន់​ប័ណ្ណ​បំណុល ឬ​ម្ចាស់​បំណុល​ផ្សេងៗ​ដែល​មាន​ជាប់​ជាមួយ​នឹង​កម្រិត​ហានិភ័យ។

ការ​បែង​ចែក​ធនធាន
ប្រទេស​ផ្សេង​គ្នា​ជ្រើសរើស​ដំណោះ​ស្រាយ​ផ្សេង​គ្នា​ចំពោះ​បញ្ហា​បែង​ចែក​ធនធាន។ រដ្ឋ​ក្នុង​បណ្ដា​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍ​ជា​ច្រើន​តែង​ផ្ដោត​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ទៅ​លើ​ការ​ធ្វើ​អន្ដរាគមន៌​ក្នុ​ងការ​បែង​ចែក​ធនធាន។

នៅ​ក្នុ​ងករណី​មាន​ការ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ធ្វើ​សេចក្ដី​សម្រេច​អំពីរបៀប​បែង​ចែក​ឥណទាន  គេ​នឹង​បែង​ចែក​ធន​ធាន​ដែល​មាន​ទៅ​ឲ្យ​សហគ្រាស​ណា​ដែល​មាន​អត្រា​ចំណូល​ហិរញ្ញវត្ថុ​ខ្ពស់​ជាង​គេ ពោល​គឺ​សហគ្រាស​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​ប្រាក់​ចំណេញ​ខុស​គ្នា​ពី​អត្រា​ចំណូល​សេដ្ឋកិច្ច​។ មាន​ន័យ​ថា ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​បែប​វិមជ្ឈការ​អាច​បែង​ចែក​ឥណទាន​យ៉ាង​មាន​ប្រសិទ្ធិ​ភាព​ទៅ​ឲ្យ​គម្រោង​វិនិយោគ តែ​ក្នុង​ករណី​ដែល​ថ្លៃ​វត្ថុ​ធាតុដើម​និង​ថ្លៃ​ផលិតផល​មាន​លក្ខណៈ​សម​ស្រប​ប៉ុណ្ណោះ ពី​ព្រោះ​ការ​វិនិយោគ​ខ្លះ​អាច​ចំណេញ​ដោយ​សារ​តែ​មាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​យ៉ាង​ច្រើន​ដល់​តម្លៃ​វត្ថុ​ធាតុ​ដើមដែល​សហគ្រាស​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​ការ​វិនិយោគ​ប៉ុណ្ណោះ។

មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យមាន​ការ​អន្ដរាគមន៌​ពី​រដ្ឋ​ក្នុង​ការ​បែងចែក​ហិរញ្ញវត្ថុ គឺ​ដោយ​សារ​ទីផ្សារ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​មិន​មាន​ដំណើរការ​ពេញ​លេញ។ ភាព​មិន​ពេញ​លេញ​ពី​រយ៉ាង​ដែល​កើត​មាន​ក្នុ​ងទីផ្សារ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ភាគ​ច្រើន៖
·         ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​មាន​មូលដ្ឋាន​ក្នុង​ទី​ប្រជុំ​ជន​មិន​ចង់​ផ្ដល់​កម្ចី​ទៅ​ឲ្យ​ផ្នែក​កសិកម្ម។
·         រដ្ឋ​ធ្វើ​អន្ដរាគមន៌​ក្នុង​ការ​បែង​ចែក​ឥណទាន​ជា​ទូទៅ​ ក្នុង​គោល​បំណង​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្ដល់​មូលនិធិ​ចំពោះ​ផ្នែក ឬ​តំបន់​ដែល​មាន​អាទិភាព​ខ្ពស់។

ប្រភេទ​ផ្សេងៗនៃ​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​តួនាទី
ធនាគារ​កណ្ដាល
ធនាគារកណ្ដា​ល​មាន​តួនាទី៖
·         ទទួលខុសត្រូវ​ក្នុងការ​គ្រប់​គ្រងឥណទាន និង​រូបិយវត្ថុ​សរុប​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ទាំង​មូល
·         គ្រប់​គ្រង​និង​ត្រួតពិនិត្យ​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ដ៏ទៃ​ទៀត​ដោយ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ដើម្បី​ធានា​ថា​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​នានា​បាន​គោរព​តាម​ច្បាប់ និង​មាន​ការ​គ្រប់​គ្រង​ដើម្បី​ភាព​រឹង​មាំ និង​សុខុមាល​ភាព ផ្នែក​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​របស់​ខ្លួន
·         គ្រប់​គ្រង​អត្រា​ការ​ប្រាក់​ដែល​ជា​ការ​រួម​ចំណែក​គ្រប់​គ្រង​អតិផរណា

ធនាគារពាណិជ្ជ
ធនាគារ​ពាណិជ្ជ គឺ​ជា​ស្ថាប័ន​​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ធំៗ​ដែល​ជា​អ្នក​បង្កើត​ដ៏​សំខាន់​នូវ​ប្រាក់​បញ្ញើ​តាម​តម្រូវ​ការ​ ប្រាក់​បញ្ញើ​មាន​កាល​កំណត់ និង​ប្រាក់​បញ្ញើ​សន្សំ។

ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៌
ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៌ មាន​ច្រើន​នៅ​តាម​បណ្ដា​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍ។ ស្ថាប័ន​នេះ​មាន​តួនាទី​តិច​តួច​ក្នុង​ការ​ប្រមូល​ប្រាក់​បញ្ញើ។ ធនាគារ​អភិវឌ្ឍ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​ផ្ដល់​ទ្រព្យ​សកម្ម​រយៈពេល​វែង​ឲ្យ​វិនិយោគិន តាម​រយៈ​ការ​ផ្ដល់​កម្ចី​រយៈពេល​វែង​ជាមួលដ្ឋាន​ហិរញ្ញប្បទាន​សម្រាប់​ការ​វិនិយោគ។ ជា​ទូទៅ​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៌ ពុំ​សូវ​ទទួល​ជោគ​ជ័យ​ក្នុ​ងការ​ប្រមូល​ទុន​ទេ លើកលែង​ទុន​ដែល​បាន​មក​ពី​រដ្ឋ និង​​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ពហុភាគី។

ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់​រង និង​ក្រុម​ហ៊ុន​ផ្សេងៗ
នៅ​ប្រទេស​ភាគ​ច្រើន មាន​ប្រភេទ​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ផ្សេងៗ​ទៀត ដូច​ជា​ក្រុមហ៊ុន​ធានា​រ៉ាប់​រង ក្រុមហ៊ុន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ និង​ក្រុនហ៊ុន​ភតិសន្យា (ក្រុនហ៊ុន​ស៊ី​ឈ្នួល)ជាដើម។

ទីផ្សារ​មូលប័ត្រ
ទីផ្សារ​មូលប័ត្រ គឺ​ជា​ប្រភេទ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដែល​មិន​ឆ្លង​កាត់​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ ប៉ុន្ដែ​ពាក់​ព័ន្ធ​ដោយ​ផ្ទាល់​ទៅ​នឹង​ការ​ផ្ដល់​កម្ចី និង​កម្ចី​សម្រាប់​ការផ្ដល់​វិនិយោគ។

ទីផ្សារ​មូលប័ត្រ ឬ​ទីផ្សារ​ភាគ​ហ៊ុន គឺ​ជា​ទី​កន្លែង​ដែល​ដឹក​នាំ​មូល​និធិ​ក្រោម​រូប​ភាព​លក់​ឬ​ទិញ​ភាគ​ហ៊ុន​ពី​បុគ្គល ឬ​អង្គភាព​អាជីវកម្ម​ដែល​គ្មាន​ឳកាស​ប្រើ​ប្រាស់​វា ដើម្បី​ផ្ដល់​ទុន​វិនិយោគ​ឲ្យ​បុគ្គល ឬ​អង្គភាព​អាជីវកម្មដែល​មាន​ឳកាសវិនិយោគ​តែ​ពួកគេ​ខ្វះទុន។

បណ្ដាញ​ផ្សេងៗ
ឥណទានពាណិជ្ជកម្ម គឺ​ជា​ប្រភព​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត (ការ​ទិញ​ទំនិញ​ជំពាក់)។

ទិដ្ឋភាព​មួយ​ទៀត​អំពី​ការ​ផ្ដល់​ឥណទាន ​គឺ​ប្រព័ន្ធ​ឲ្យខ្ចី​ប្រាក់​ក្រៅ​ផ្លូវការ។ ការ​ចងការប្រាក់ គឺ​ជា​ផ្នែក​សំខាន់​មួយនៃ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ក្នុង​សហគមន៌​ជនបទ។

ហេដ្ឋារចនា​សម្ព័ន្ធ​នៃ​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ
ថ្លៃ​ដើម​សេវា​ហិរញ្ញ​វត្ថុ
មធ្យោ​បាយ​ដើម្បី​បង្កើន​ការ​កៀង​គរ​មូលធន​ក្នុង​ស្រុក គឺ​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​អត្រា​ការ​ប្រាក់​ជាក់​ស្ដែង​ខ្ពស់​ជាង​មុន​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ទាក់​ទាញ​អ្នក​ផ្ញើប្រាក់​ក្នុង​ស្រុក​ឲ្យ​ងាក​មក​រក្សា​ទ្រព្យ​ធន​នៅ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ។

ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ធានា​ជោគ​ជ័យ
ដើម្បីធានា​ជោគជ័យ ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ត្រូវ​មាន​ព័ត៌មាន​អំពី​ប្រព័ន្ធ​គណនី​និង​សវនកម្ម គោលការណ៌​ច្បាប់ និយ័តកម្ម បម្រុង​ប្រយ័ត្ន និង​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​ហិរញ្ញវត្ថុ។
1.    ព័ត៌មានៈ អំពី​ប្រព័ន្ធ​គណនេយ្យ និង​សវនកម្ម
2.    កិច្ច​សន្យាហិរញ្ញវត្ថុៈ គឺ​ជា​កិច្ច​សន្យា​មាន​កាល​កំណត់ ពោលគឺ​រូបិយវត្ថុ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ឲ្យខ្ចីសម្រាប់​​រយៈពេល​មួយ​ជាកំណត់ មិន​ត្រូវ​ទារ​ឲ្យ​សង​មុន​កាលកំណត់ឡើយ
3.    បទបញ្ជាប្រុងប្រយ័ត្នៈ គឺ​ជា​វិធានការណ៌​ដែល​ដាក់​ចេញ​ដោយ​ធនាគារ​កណ្ដាល​ដើម្បី​គ្រប់​គ្រង​ប្រតិបត្តិការ​របស់​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ។
4.    អត្រាការ​ប្រាក់​ជា​ថ្លៃៈ អត្រា​ការ​ប្រាក់ គឺ​ជាថ្លៃ​ដែល​ត្រូវ​ទទួល​បាន ឬ​ចំណាយសម្រាប់​​ការ​វិនិយោគ ឬ​ប្រើប្រាស់​មូលនិធិ​នៅក្នុង​ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ។
5.    ការ​បងើ្កត​ទីផ្សារ​ហិរញ្ញវត្ថុៈ វា​មាន​ការ​លំបាក​ច្រើន​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ទីផ្សារ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ តែ​គេ​អាច​ចាប់​ផ្ដើម​ពី​ការ​បង្កើត​ទីផ្សារ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ដែល​ងាយ​បង្កើត​ជាង​គេ​បំផុតគឺ​ ទីផ្សារ​ប័ណ្ណ៕